काठमाण्डौ । शेयर बजार उत्तारचढावमय हुन्छ । यही उत्तारचढाव र जोखिम लिएकै कारण बजारमा पैसा कमाउने अवसर सिर्जना हुन्छ । सामान्यतया हामीलाई लाग्छ कि बजार सधैं बढिरहोस् तर यस्तो हुँदैन । बजारको आफ्नै गति र दिशा हुन्छ । बजार अति नै रहस्यमय पनि हुन्छ । बजार गिरावट आउँदा भने लगानीकर्ताहरु आत्तिएका देखिन्छन् । बजार बढ्दा भन्दा घट्दा पनि लगानीकर्ताहरुले अवसर प्राप्तितर्फ फोकस हुनुपर्छ । उसो त बजारलाई जोखिम व्यवस्थापन र पैसा व्यवस्थापन पनि भन्ने चलन छ ।
उसो त बजारलाई जोखिम व्यवस्थापन र पैसा व्यवस्थापन पनि भन्ने चलन छ । बजारको गिरावटले लगानीकर्तामा त्रासको वातावरण सिर्जना गरेको छ । यद्यपि, सही रणनीतिले तपाईंलाई यो गिरावट राम्रो पैसा कमाउन मद्दत गर्न सक्छ।
हामी तपाईलाई यस्ता ७ कुराहरु बताउँदैछौं जसको मद्दतले तपाई घट्दो बजारमा पैसा कमाउन सक्नुहुन्छ।
१.अनुशासन कायम राख्नुहोस्
पोर्टफोलियोमा नाटकीय परिवर्तन गर्नाले जोखिम बढ्छ। यस्ता बानीहरूले दीर्घकालीन लक्ष्यहरूमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ। बजारमा तत्काल आउने उतार चढावलाई बेवास्ता गरी अनुशासन कायम गर्नु राम्रो हुनेछ। यदि पोर्टफोलियोमा परिवर्तन आवश्यक छ भने सानो परिवर्तन गर्नुहोस्।
२. डिबेन्चरमा लगानी गर्नुहोस्
पूर्व निर्धारित, नियमित र निश्चित रिटर्न दिने औजार डिबेन्चर पनि हो । बजारमा १० देखि १३ प्रतिशत वार्षिक ब्याज प्रदान गर्ने डिबेन्चरहरु पनि रहेका छन् । डिबेन्चरले शेयर बजार सम्बन्धी उतारचढावको जोखिम अलिकति कम गर्छ । थोरै धैर्यता अपनाएमा बजार घट्दा पनि नाफा कमाउन सकिन्छ ।
३. आत्तिएर निर्णय नगर्नुहोस्
सधैं सम्झनुहोस् कि अर्थव्यवस्था र बजार भावना चक्रीय छन्। जसरी उकालोको समय हुन्छ, त्यसैगरी पतनको समय पनि हुन सक्छ । जाहिर छ, घट्दो चरणमा आतंकमा आत्तिएर बिक्री राम्रो रणनीति हुनेछैन। फण्डामेन्टल राम्रो स्टकले लामो समयसम्म राम्रो प्रतिफल दिन्छ।
४. लगानी ट्र्याक गर्दै गर्नुहोस्
जब तपाइँ धेरै प्रकारका सम्पत्तिहरूमा लगानी गर्नुहुन्छ, तपाइँ नियमित रूपमा सबै लगानीहरू ट्र्याक नगर्न सक्नुहुन्छ। यस्तो अवस्थामा, बजार प्रवृत्ति परिवर्तन गर्न सही प्रतिक्रिया दिन गाह्रो हुनेछ। त्यसैले यदि तपाईं आफ्नो लगानी ट्र्याक गर्न असमर्थ हुनुहुन्छ भने, एक विश्वसनीय वित्तीय सल्लाहकारको मद्दत लिनुहोस्।
५. आफ्नो पोर्टफोलियो विविधीकरण गर्नुहोस्
पोर्टफोलियो विविधीकरण अस्थिर बजारमा स्थिर लगानी मूल्य कायम राख्न राम्रो तरिका हो। विविधीकरण भन्नाले जोखिमको इच्छा र लक्ष्य अनुसार लगानीलाई विभिन्न सम्पत्तिमा विभाजन गर्नु हो।यसको फाइदा यो हो कि यदि त्यहाँ एक सम्पत्ति (जस्तै इक्विटी) मा गिरावट छ भने, अर्को सम्पत्ति (जस्तै सुन) मा एक साथ वृद्धि घाटा कम हुनेछ।
६. घाटामा शेयर बिक्री नगर्नुहोस्
उतारचढाव शेयर बजारको प्रकृति नै हो । शेयर बजारमा आएको गिरावटले लगानीकर्ता आत्तिनु पर्दैन । शेयर बजारमा पैसा लगानी गरेर घाटा बेहोर्नु परेको भए पनि घाटामा शेयर बेच्नबाट जोगिनु पर्छ । किनभने दीर्घकालीन रूपमा बजारमा सुधार आउने आशा हुन्छ। यस्तो अवस्थामा तपाईले आफ्नो शेयर लामो समयसम्म होल्ड गर्नुभयो भने घाटा हुने सम्भावना कम हुन्छ ।
७. स्टक बास्केट सही हुनेछ
आजकल स्टक बास्केट( टोकरी) को अवधारणा लोकप्रिय छ। यस अन्तर्गत, तपाईले शेयरको टोकरी बनाउनुहुन्छ र आफ्नो सबै शेयरहरूमा लगानी गर्नुहुन्छ।अर्थात् यी ५ शेयरमा जम्मा २५ लाख रुपैयाँ लगानी गर्न चाहनुहुन्छ भने प्रत्येकमा ५–५ लाख रुपैयाँ लगानी गर्न सक्नुहुन्छ । यसले जोखिम कम गर्छ।